Dnia 18 Listopada 2019r dzi\u0119ki zaproszeniu Prezesa ZKP Ko\u0142o Szemud- p. Jana Dargacza mieli\u015bmy zaszczyt go\u015bci\u0107 na spotkaniu Pani\u0105 El\u017cbiet\u0119 Grot – historyka Muzeum Stutthof. Spotkanie dotyczy\u0142o zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 rocznicy likwidacji obozu KL Stutthof. Pan Jan wraz z Iwon\u0105 Piastowsk\u0105- dyrektorem Biblioteki Publicznej Gminy Szemud przywitali uczestnik\u00f3w kolejnego wieczorku, a w\u015br\u00f3d nich zacni go\u015bcie p. Prezesa ZKP oddzia\u0142 Szemud Kazimierza Hermana, V-ce Prezesa Ko\u0142a Przodkowo Pani R\u00f3\u017ca Rzeszewicz, Kompozytora Jerzego Stachurskiego oraz wszystkich go\u015bci. Na pocz\u0105tku wr\u0119czono kwiaty i od\u015bpiewano sto lat solenizantce Stanis\u0142awie Hirsz. Nast\u0119pnie poproszono Pani\u0105 El\u017cbiet\u0119 Grot o prezentacj\u0119 wydarze\u0144 z Marszu \u015amierci. <\/p>\n
25 stycznia 1945 roku komendant niemieckiego obozu koncentracyjnego Stutthof, Paul Werner Hoppe, wyda\u0142 pisemny rozkaz ewakuacji wi\u0119\u017ani\u00f3w obozu g\u0142\u00f3wnego i podoboz\u00f3w by w pieszych kolumnach rozpocz\u0119li \u201eMARSZ \u015aMIERCI\u201d. Kolumn by\u0142o osiem m\u0119skich i dwie \u017ce\u0144skie.<\/p>\n
Pani El\u017cbieta z wyczuciem wprowadzi\u0142a nas w atmosfer\u0119 tego czasu. Wszechobecne zimno, g\u0142\u00f3d, choroby a r\u00f3wnie\u017c rozstrzeliwania i nadzieja prze\u017cycia, gdy wzrok \u017co\u0142nierzy niemieckich by\u0142 jak wyrok. Na pocz\u0105tku kolumny sz\u0142y zgodnie wed\u0142ug wcze\u015bniej ustalonego planu, by po paru dniach na wie\u015b\u0107 o zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 oddzia\u0142ach sowieckich grupy wi\u0119\u017ani\u00f3w zacz\u0119\u0142y znaczy\u0107 szlak mogi\u0142ami. Mo\u017cna pokusi\u0107 si\u0119 o stwierdzenie, \u017ce ka\u017cda kolumna to oddzielna historia m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci. Podczas marszu wi\u0119\u017aniowie zatrzymywali si\u0119 na nocleg w obozach letnich, maj\u0105tkach Niemieckich, ko\u015bcio\u0142ach ziemi kaszubskiej. G\u0142odni wyzi\u0119bieni a niekiedy brzemienne kobiety rodz\u0105ce dzieci.<\/p>\n
Wtedy na pomoc przychodzi\u0142a ludno\u015b\u0107 kaszubska przemycaj\u0105c jedzenie ciep\u0142\u0105 straw\u0119 czy odzie\u017c. Na ca\u0142ej trasie wszystkich kolumn nie brakowa\u0142o odwagi by pomaga\u0107. Do dnia dzisiejszego \u017cyj\u0105cy wi\u0119\u017aniowie wspominaj\u0105 bezinteresown\u0105 pomoc Kaszub\u00f3w. Trzeba tu zaznaczy\u0107, \u017ce w obozie by\u0142o oko\u0142o 28 narodowo\u015bci z ca\u0142ej Europy.<\/p>\n
Pani El\u017cbieta opowiadaj\u0105c o marszu pokaza\u0142a nam unikatowe rysunki jednego z wi\u0119\u017ani\u00f3w. Pan J\u00f3zef \u0141api\u0144ski, gdy tylko starcza\u0142o mu si\u0142 rysowa\u0142 miejsca gdzie zatrzymywali si\u0119 na post\u00f3j czy nocleg. Jeden z obraz\u00f3w przedstawia\u0142 rzeczywisto\u015b\u0107 \u015bmierci. Wi\u0119zie\u0144 w pasiakach le\u017c\u0105cy bez zarysu twarzy. Symbol tego marszu. Bezimiennej \u015bmierci.<\/p>\n
S\u0142uchaj\u0105c Pani\u0105 El\u017cbiet\u0119 mia\u0142o si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce znane nam miejscowo\u015bci poznajemy na nowo. Mikoszewo (przeprawa na Wi\u015ble), \u015awibno, Cedry Ma\u0142e, Cedry Wielkie, Pruszcz Gda\u0144ski, Kolbudy, \u0141apino, Niest\u0119powo, \u017bukowo, Przodkowo, Pomieczyno, Luzino, \u0141ebno, Wejherowo.<\/p>\n
Nie znamy ca\u0142kowitej liczby zmar\u0142ych czy tych, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 uciec, ale wiemy jedno z oko\u0142o 11000 wi\u0119\u017ani\u00f3w szacuje si\u0119, \u017ce po 170 kilometrach w czasie jedenastu dni stan liczy\u0142 oko\u0142o 7 tysi\u0119cy ludzi. <\/p>\n
2140 os\u00f3b zosta\u0142o pochowanych na Cmentarzach Ofiar Marszu \u015amierci w Nawczu, Rybnie i Kr\u0119pie Kaszubskiej, pozosta\u0142e ofiary w zbiorowych mogi\u0142ach w Pucku, Wejherowie, Luzinie, Strzepczu, \u017bukowie, Niest\u0119powie, Pr\u0119gowie, Miszewku, Przodkowie, Pomieczynie, Strzepczu, \u0141ebnie, \u0141\u0119czycach, Ciechomiu, Kostkowie, L\u0119borku oraz w innych, cz\u0119sto nieznanych miejscach.<\/p>\n
<\/p>\n
Droga pami\u0119ci g\u0142odu zimna strachu<\/p>\n
Znaczona przystankami by pochowa\u0107 zmar\u0142ych<\/p>\n
Tu w lasach Kaszubskich ju\u017c bez li\u015bci<\/p>\n
Wiatr zamiata je po ziemi<\/p>\n
Mo\u017ce one ogrzej\u0105 zmarzni\u0119te ko\u015bci <\/p>\n
Zostawione bez krzy\u017cy czy kurhan\u00f3w<\/p>\n
Kto odnajdzie ich numer?<\/p>\n
Nie pisano o tym w dziennikach<\/p>\n
Nie wspomniano s\u0142owem w ksi\u0119dze umar\u0142ych<\/p>\n
Nie by\u0142o czasu na pami\u0119\u0107<\/p>\n
Jedynie wiatr niesie w s\u0142owach przekazy<\/p>\n
Po chatach kaszubskich<\/p>\n
Tam le\u017c\u0105 wi\u0119\u017aniowie Stutthofu<\/p>\n
D.P<\/p>\n
<\/p>\n
Po prelekcji rozgorza\u0142a dyskusja i pytania na kt\u00f3re otrzymali\u015bmy wyczerpuj\u0105ce odpowiedzi. <\/p>\n
Na koniec p. Jan z p. Iwon\u0105 serdecznie podzi\u0119kowali za przybycie na spotkanie i wspania\u0142\u0105 prezentacj\u0119 Pani El\u017cbiecie Grot. <\/p>\n
Dariusz Py\u017c <\/em><\/p>\n\n\n[ngg src=”galleries” ids=”346″ display=”basic_thumbnail”]\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"